Vermits de Broeders van Liefde in Gent werden gesticht - in 1807 door de priester Petrus Jozef Triest, is België de bakermat van de Broeders van Liefde. P.J. Triest was geïnspireerd door de H. Vincentius a Paulo die een bijzondere aandacht voor de armen had. Daarom wou P.J. Triest een religieuze gemeenschap stichten die zich vanuit een Vincentiaanse spiritualiteit zou inzetten voor mensen in nood. Deze gemeenschap groeide uit tot een congregatie die in meer dan 20 landen actief is in de zorg, opvoeding en begeleiding van jongeren, mensen met een handicap en geesteszieken. Vandaag bestaat de regio Sint-Vincentius uit België en Roemenië.

Enkele mijlpalen uit de geschiedenis van de Broeders van Liefde

• de start van de eerste dagschool in 1814 in Gent;
• de start van de zorg voor geesteszieken in 1815 door hen te bevrijden uit hun boeien;
• de start van de opleiding van doven in 1826 te Gent;
• het vertrek naar Canada in 1865 als eerste buitenlandse stichting;
• de erkenning van de congregatie als instituut van pontificaal recht in 1899;
• het vertrek van de eerste broeders-missionarissen naar Congo in 1911;
• de vestiging van het hoofdbestuur in Rome in 1967;
• de stichting van een initiatief in 1992 en een kloostergemeenschap in 1999 in Roemenië;
• nog steeds in liefde bewogen in de 21e eeuw.

De initiatieven van de Broeders van Liefde in België: hoe het begon

1. Onderwijs

Vanaf 1809 gaf Broeder portier Jan Bertyn aan de poort van de Bijloke les aan de straatjeugd te Gent. Dit werd het begin van een hele ontwikkeling en talrijke stichtingen ten voordele van het onderwijs van jeugd in lager, middelbaar en technisch onderwijs.
De eerste dagschool was de Bijlokeschool die in 1814 werd opgestart, gevolgd door Froidmont, Brugge, Roborst en St.-Niklaas. In 1820 werd een novice naar Namen gestuurd om cursus te volgen bij de Broeders van de Christelijke Scholen. Een vertaling van het werk van Jean-Baptiste de la Salle werd gemaakt door de directeur van de Brugse armenschool, Br. Benedictus, en uitgegeven in 1825.
Na de onafhankelijkheid van België kon het onderwijs verder worden uitgebreid. Het middelbare onderwijs kwam erbij op het einde van de 19de eeuw. In 1896 begonnen Merksem en Temse en in 1899 Turnhout als eerste met middelbaar onderwijs. In de weeshuizen werd vooral aandacht besteed aan vakopleiding, hetgeen later in de instellingen voor gehandicapten verder werd ontwikkeld. Een aparte technische school werd in 1924 in Tessenderlo opgericht.

Momenteel wordt in België in meer dan 50 scholen gewoon kleuter- en lager onderwijs, gewoon secundair onderwijs en buitengewoon lager en beroepsonderwijs verschaft.

2. Zorg voor personen met een handicap

Teneinde de school voor doven in de Bijloke goed te beginnen, werden twee broeders, Br. Aloysius en Br. Franciscus-Xaverius, naar Groningen gestuurd om er zich in het Instituut Guyot te bekwamen in het dovenonderwijs naar de gebarenmethode van de Franse Abbé de l'Epée. In 1825 en 1835 richtte men dit onderwijs in, respectievelijk te Gent en te Brussel.
In 1872 schreef Br. Cyriel Piot een handleiding m.b.t. het liplezen dat in de instituten van de broeders verder werd ontwikkeld. In Brussel werden van bij de aanvang ook blinden opgevangen.
Wat de zorg voor personen met een handicap aangaat, kunnen we vermelden dat deze reeds vanaf 1840 in een aparte afdeling, de zg. 'Kinderkoer' in het toenmalige Alexianenklooster was begonnen. Vanaf 1877 werd te Gent een afzonderlijk instituut voor deze kinderen opgericht.
Een figuur die zeker dient vermeld te worden in het licht van de zorg voor de mentaal gehandicapten is Br. Ebergist De Deyne, die met zijn werk 'L'éducation sensorielle chez les enfants anormaux', gepubliceerd in 1922, baanbrekend werk heeft verricht in het buitengewoon onderwijs.

Vandaag behoren 12 orthopedagogische centra in België tot de groep Broeders van Liefde.

3. De zorg voor geesteszieken

Vanaf 1815 zijn de Broeders van Liefde onafgebroken betrokken bij de zorg voor geesteszieken in België. Hun eerste opdracht bestond in de verzorging van de geesteszieken in het 'Mansweesenhuys', dat ondergebracht was in de kelders van het Geraard Duivelsteen te Gent.
In 1820 namen de Broeders de zorg over in het St.-Carolusgesticht te Froidmont, en in 1836 te St.-Truiden. De samenwerking tussen Triest en Guislain verdient hier bijzondere vermelding. Na 1860 werden een hele reeks psychiatrische instellingen opgericht: een nieuwe instelling te St.-Truiden (1866), Zelzate (1871), in Ierland te Waterford (1883), in Doornik (1884), Montréal-Canada (1884), Mortsel (1894), Dave (1901), Venray-Nederland (1906), Brugge (1910), Noordwijkerhout-Nederland (1922), in Beernem ter vervanging van Brugge (1930), Bierbeek (1932), Manage (1938), Eikenburg-Nederland (1949), l'Annonciation-Canada (1960), Ndera-Ruanda (1970), Kamenge-Burundi (1985), Ivoorkust? Filippijnen, India...
Vanaf 1924 werd een eigen tijdschrift uitgegeven 'Ziekenverpleging', dat momenteel onder de naam 'Psychiatrie en Verpleging' nog steeds verschijnt.

Vandaag behoren 15 psychiatrische centra in België tot de groep Broeders van Liefde.

4. Zorg voor nieuwe noden

Naast de veeleer klassieke initiatieven werden recentelijk ook heel wat initiatieven genomen als antwoord op nieuwe noodsituaties. Zo werden twee onthaaltehuizen voor armen opgericht (Les Sauvèrdias in Jambes en Huize Triest-Gemeenschapshuis Tabor in Gent), een tehuis voor mensen met zingevingsvragen (Betanië in Knesselare) en een tehuis voor aidspatiënten (Effeta in Ronse). Ook zijn er nog een reeks kleinschalige opvang- en begeleidingsinitiatieven voor specifieke doelgroepen.

5. Ontwikkelingssamenwerking

Hoewel de Broeders van Liefde in oorsprong geen missionerende congregatie zijn, werd in 1911 toch een traditie gestart door vijf broeders naar het toenmalige Kongo te sturen, meer bepaald naar Lusambo. Naderhand gingen ze eveneens naar Ruanda en Burundi, en vanaf 1928 naar Transvaal in Zuid-Afrika.
In 1929 trokken vooral Nederlandse broeders naar Indonesië, en in 1936 naar Indië, waar ze gedurende een tiental jaren bleven.

Vandaag staat vanuit België de NGO Caraes in voor de Belgische initiatieven van de Broeders van Liefde in het Zuiden.