Help straatkinderen in Nicaragua met de actie Visie op orthopedagogische ondersteuning en buitengewoon onderwijs
"We stellen de persoon met een handicap en zijn omgeving centraal"
"Mensen met een handicap horen er gewoon bij"
Het bevorderen van kwaliteit van leven is een kernbegrip in de missie van de Broeders van Liefde. Het belangrijkste doel van onze ondersteuning aan mensen met een handicap is dan ook het optimaliseren van de kwaliteit van zijn of haar bestaan, alle andere doelstellingen zijn hieraan ondergeschikt.
Volwaardig burgerschap
De aard van de begeleiding krijgt door deze radicale keuze een andere invulling : een persoon met een handicap beschouwen we als een volwaardig burger die nood heeft aan een individuele en een flexibele ondersteuning (i.p.v. een groepsmatige, rigide benadering) binnen een gewone (i.t.t. een speciale) omgeving.
Mensen met een handicap horen er m.a.w. gewoon bij. In tegenstelling tot onze vroegere modellen van zorg waarbij we vertrokken vanuit de groepsnoden en daarvoor groepsmodellen aanbrachten (aanbodsgestuurde zorg), vertrekken we nu vanuit de noden van het individu (= vraaggestuurde zorg). De keuze van de gebruiker is in het model van kwaliteit van leven een hoeksteen. Mensen hebben het recht om hun keuzes uit te drukken en waar mogelijk om deze te realiseren.
De aanvaarding van die keuze is voor de begeleiding een opdracht. Uiteraard kunnen niet alle keuzes ingewilligd worden maar het is hun keuze die het vertrekpunt moet zijn. Personen met een handicap zijn dus actieve participanten met wie we samen op zoek gaan naar de juiste ondersteuning opdat ze hun rol als volwaardig en actief burger kunnen opnemen.
Onze dienstverlening willen we dan ook : - geïntegreerd ontwikkelen en dit vanuit het perspectief van het individu - laten aansluiten bij wat iemand zelf kan - qua tijd, plaats, omvang en aard afstemmen op de individuele maat - zodanig organiseren zodat mensen met een handicap in staat gesteld worden om in de samenleving te kunnen wonen, werken en zich te ontspannen.
Als professionelen willen we leren om echt te luisteren naar wat de mensen met een handicap vragen. Dit veronderstelt een bepaalde grondhouding die we bij ons, Broeders van Liefde, de liefdevolle grondhouding noemen en die gekenmerkt wordt door o.a : - een onvoorwaardelijk respect - het accepteren van medemensen en hun streven naar zelfbepaling - het aangaan van relaties met mensen met een handicap - het niet afhankelijk maken van mensen - het vertrekken vanuit gelijkwaardigheid d.w.z. het niet uitoefenen van macht en het zo weinig mogelijk uitoefenen van invloed, - het stellen van belangrijke vragen als : wie ben je, wat vraag je aan mij, hoe gaan we met elkaar om, welke houding nemen we aan
Het volwaardig burgerschap willen we ernstig nemen en daarom bevorderen we in onze ondersteuning de betrokkenheid van familie, vrienden en derden. We willen meer gebruik maken van de gewone diensten die voor iedere burger toegankelijk zijn. Aangezien de samenleving een voorwaarde is voor volwaardig burgerschap ligt ook hier voor ons een opdracht door ruimte te creëren opdat de persoon met een handicap echt kan geëmancipeerd worden in de maatschappij en door de gemeenschap aan te moedigen om mensen met een handicap ook een stem geven en deze stem willen beluisteren en er rekening mee houden. In onze dienstverlening willen we dan ook:
- werk maken van de beeldvorming van mensen met een handicap.
- een breed sociaal netwerk realiseren zodat mensen met een handicap in de mogelijkheid zijn om te participeren aan het gewone leven, om burger te worden, om vrienden te maken, enz.
- algemene maatschappelijke voorzieningen sensibiliseren zodat zij inzien dat zij ook voor mensen met een handicap een belangrijke functie hebben.
- andere voorzieningen en dienstverlenende instanties steunen door onze kennis, kunde en ervaring ter beschikking te stellen.
De orthopedagogische centra en buitengewoon onderwijs
De meeste orthopedagogische centra bij de Broeders van Liefde richten zich zowel naar kinderen en jongeren als naar volwassen mensen met een handicap. Daar wordt een continuüm van zorg aangeboden, d.w.z. van residentiële (= 24 uurs opvang) begeleiding en behandeling tot ambulante begeleiding (= begeleiding in het thuismilieu). Tevens is er een ruim en gedifferentieerd onderwijsaanbod zowel op het niveau van het basisonderwijs als op het niveau van het secundair onderwijs. Op die manier trachten we in te spelen op ieders zorgvraag en ieders onderwijsvraag.
1. Doelgroepen
We richten ons concreet naar de volgende doelgroepen:
- kinderen, jongeren en volwassenen met een mentale handicap (zowel licht, matig, ernstig als diep);
- kinderen en jongeren met gedrags- en emotionele problemen al dan niet gepaard gaand met een mentale handicap;
- kinderen en jongeren met een sensoriële handicap (ernstige spraak-, taal, gehoor- of gezichtsstoornissen);
- kinderen, jongeren en volwassenen met een motorische handicap;
- kinderen, jongeren en volwassenen met een niet-aangeboren hersenletsel;
- cliënten met ernstige gedragsstoornissen en-of psychische moeilijkheden;
- kinderen en jongeren met autismespectrumstoornissen.
2. Zorg en ondersteuning
In onze voorzieningen streven wij een optimale en integrale kwaliteitszorg na. We vertrekken hierbij van de totale persoon. De nodige aandacht voor het lichamelijke en geestelijke functioneren, voor de sociale ontwikkeling en voor de existentiële dimensie bij de cliënt wordt gegarandeerd door een geïntegreerde interdisciplinaire werking. Een deskundig team van o.a. opvoeders, therapeuten, maatschappelijk werkers, orthopedagogen, medici, enz. staat hiervoor garant.
Via een gericht vormingsbeleid trachten we alle medewerkers te laten mee-evolueren met de nieuwste inzichten en trends.
Van bij de opname van de cliënt wordt een handelingsplan opgesteld waarbij alle teamleden betrokken worden, de coördinatie hiervan ligt meestal in handen van de orthopedagoog. Dit handelingsplan omvat de diagnose, de probleemformulering, de doelstellingen waaraan zal gewerkt worden en de wijze waarop hieraan zal gewerkt worden. In de loop van de opname of begeleiding wordt dit handelingsplan op geregelde tijdstippen geëvalueerd en bijgestuurd waar nodig. De cliënt zelf en de ouders worden bij dit proces betrokken en beschouwd als volwaardige partner.
3. Onderwijs
Heel vaak volgen deze kinderen en jongeren ook buitengewoon onderwijs in de scholen die op de campus gelegen zijn.
School en orthopedagogisch centrum werken dan ook samen aan dezelfde doelstellingen. Sinds enkele jaren functioneren de coördinatieraden als overlegorgaan tussen beide entiteiten om de samenwerking te optimaliseren.
Net zoals de zorgverlening is het buitengewoon onderwijs een belangrijke pijler waarop de werking met minderjarigen in de orthopedagogische centra steunt Leerkrachten, maar ook orthopedagogen, psychologisch assistenten, paramedici, het CLB en soms psychologisch en therapeutisch personeel dragen bij aan de ontwikkeling van het kind. Het individueel handelingsplan is - zoals reeds vermeld - hier een belangrijk instrument. Typisch voor de laatste jaren is de toename van het aantal 'moeilijke' leerlingen. Op de behoefte om hiermee om te gaan en eraan te verhelpen wordt nu ook ingegaan. Ook de tewerkstelling van afgestudeerde leerlingen is een blijvend aandachtspunt. Ook met betrekking tot het onderwijsgebeuren zijn de ouders betrokken.
De scholen voor het buitengewoon onderwijs bij de Broeders van Liefde zijn zeer verscheiden. Samengenomen komen alle types buitengewoon onderwijs en alle opleidingsvormen van het buitengewoon secundair onderwijs er aan bod. Samenwerking met het gewoon onderwijs krijgt steeds meer aandacht. Het geïntegreerd en inclusief onderwijs kent verschillende experimenten.
* Meer informatie over het buitengewoon onderwijs bij de Broeders van Liefde.
4. Zorg en ondersteuning aan volwassenen
In de voorzieningen waar met volwassen mensen met een handicap wordt gewerkt trachten we een zo ruim mogelijk aanbod te realiseren ten einde zoveel mogelijk zorg op maat te kunnen verschaffen. Deze meestal kleinschalige centra zijn vaak geïntegreerd in de gewone leefomgeving. Ook in de voorzieningen voor volwassenen wordt gewerkt vanuit een holistische visie en staat een geïntegreerd multidisciplinair team borg voor een goede begeleiding.
5. Inspelen op nieuwe noden
Op het vlak van de zorg voor mensen met een handicap zullen we blijven inspelen op nieuwe noden. Op inhoudelijk vlak ligt de grootste uitdaging in het verder optimaliseren van de kwaliteit van leven van de cliënten met wie wij werken.
6. Overzicht van de orthopedagogische centra
Er zijn nu in totaal 12 orthopedagogische centra die wel zeer kunnen verschillen in omvang en doelgroepen. Op één na liggen alle voorzieningen in het Vlaamse landsgedeelte.
- O.C. Huize Terloo, Bellingen
- O.C. St. Lambert, Bonneville
- O.C. Clara Fey, Brecht
- O.C. Woluwe, Woluwe
- O.C. St. Jozef, Gent
- O.C. St. Gregorius, Gentbrugge
- O.C. De Beweging, Gijzenzele
- O.C. Het Roerhuis, Leuven
- O.C. St. Ferdinand, Lummen
- O.C. St. Idesbald, Roeselare
- O.C. De Troon, Vorselaar
- O.C. Br. Ebergiste, Vurste
De sectorcoördinator is Hendrik Delaruelle.